Tarp 3×3 czy 4×4 — ile płachty zostaje, kiedy wieje

Płachta 3×3 wystarcza do spania, jeśli rozbijasz ją nisko. Płachta 4×4 ma sens dopiero wtedy, gdy chcesz pod nią siedzieć, gotować i trzymać suche drewno. Sam metraż mało tu mówi, bo suchy śpiwór rano zależy od czegoś innego: ile płachty zostaje nad nim po podniesieniu kalenicy na taką wysokość, żeby dało się usiąść.

Zrobiłem ten rachunek raz porządnie, bo miałem dość zgadywania w sklepie.

Ile płachty zostaje po rozbiciu w A

Rozbicie w A jest trójkątem: kalenica idzie środkiem, dwa boki schodzą do ziemi. Bok płachty ma połowę jej szerokości, czyli 1,5 m przy 3×3 i 2 m przy 4×4. Wysokość kalenicy nazwijmy h, a odległość od kalenicy do krawędzi na ziemi nazwijmy w. Z twierdzenia Pitagorasa: w = √(bok² − h²).

Ostatni wiersz jest ważniejszy, niż wygląda. Przy kalenicy na 1,5 m płachta 3×3 rozbita w A stoi już pionowo jak ścianka namiotu i nie przykrywa niczego poza sobą. Jeśli chcesz mieć dach nad głową, musisz ją opuścić. Wtedy pod spodem siedzisz zgarbiony.

Ile deszczu wchodzi od szczytu, gdy wieje

Boki płachty rozbitej w A leżą na ziemi, więc z boku deszcz nie wejdzie. Wchodzi od szczytów, przez otwarte trójkąty na końcach kalenicy, kiedy wiatr skręci wzdłuż niej. Skręca zawsze, tylko nie wiadomo, o której.

Deszcz przy wietrze leci ukośnie. Kąt odchylenia od pionu oznaczmy θ. Da się go wyliczyć tak: tg(θ) to prędkość wiatru podzielona przez prędkość, z jaką spada kropla. Kropla o średnicy około 3 mm spada według pomiarów z prędkością bliską 8 m/s. Przy wietrze 4,6 m/s wychodzi więc 30°, przy 8 m/s już 45°. Drobniejsze krople spadają wolniej, więc przy tym samym wietrze zacinają jeszcze bardziej.

Kropla wpada pod płachtę przy samej kalenicy, na wysokości h. Zanim dotknie ziemi, przeleci w poziomie h · tg(θ). Tyle od końca płachty ziemia robi się mokra.

Teraz odejmujesz to od długości płachty. Przyjmijmy śpiwór o długości 2,1 m. Przy kalenicy 1,2 m i deszczu pod 30° wzdłuż kalenicy płachta 3×3 zostawia suchego 3,0 − 0,7 = 2,3 m, czyli śpiwór mieści się na styk, a na plecak miejsca już nie ma. Pod 45° zostaje 3,0 − 1,2 = 1,8 m i mokną nogi. Płachta 4×4 w tych samych warunkach zostawia 2,8 m. Ta arytmetyka tłumaczy wszystko, co zdarzyło mi się przez trzydzieści lat rano wyżymać.

Co naprawdę kupujesz przy 4×4

Powierzchnia rośnie z kwadratu boku: 9 m² wobec 16 m², czyli o 78 procent więcej materiału. Przy tej samej tkaninie tak samo rośnie masa i objętość w plecaku.

Za te 78 procent dostajesz trzy rzeczy, których 3×3 nie da:

• miejsce do siedzenia przy kalenicy powyżej 1,3 m, bez podwijania nóg pod siebie;
• suchy narożnik na plecak, drewno i buty, oddalony od krawędzi, którą zalewa;
• zapas na rozbicie asymetryczne, kiedy jedną stronę trzeba opuścić do ziemi, a drugą podnieść.

Nie dostajesz za to ani cieplejszej nocy, ani ochrony przed wilgocią od spodu. Ziemia wyciąga ciepło niezależnie od tego, co masz nad głową. O tym piszę w notatce o hamaku zimą.

Kiedy większa płachta przeszkadza

Przy silnym wietrze większa płachta łapie więcej powietrza i mocniej szarpie odciągami. Wtedy schodzi się nisko, a nisko rozbita 4×4 leży bokami na ziemi i zbiera wodę do środka w każdym zagłębieniu terenu.

Druga sprawa to punkty mocowania. Dłuższa kalenica potrzebuje dwóch drzew w większym rozstawie, a w młodniku sosnowym takich dwóch drzew po prostu nie ma na wyciągnięcie ręki. Trzecia sprawa jest banalna: więcej tkaniny to więcej roboty przy zwijaniu w deszczu.

Węzły, na których wisi jedna i druga, są te same. Opisałem je w trzech węzłach do tarpa.

Gdzie wolno ją rozwiesić

Rozmiar płachty nie ma nic do przepisów, ale samo rozbicie obozu już ma. Ustawa o lasach w art. 30 ust. 1 pkt 10 zabrania biwakowania poza miejscami wyznaczonymi przez właściciela lasu lub nadleśniczego.

Miejsca wyznaczone znajdziesz w programie „Zanocuj w lesie”. Lasy Państwowe podają tam, że bez zgłoszenia nocujesz do dwóch nocy z rzędu i w grupie do dziewięciu osób, a obszary sprawdza się na mapie programu albo w aplikacji mBDL. Co z tego wynika na co dzień, rozpisałem w notatce o regulaminie.

Więc która

Na jedną osobę, na nocleg, przy kalenicy do 1,2 m wystarcza 3×3 i nosi się lżej. Na dwie osoby albo na obóz, w którym siedzisz, gotujesz i suszysz rzeczy, bierz 4×4, świadomie przyjmując o 78 procent więcej materiału na plecach.

Przy pogodzie, w której wieje bokiem, wygrywa nie większa płachta, tylko lepiej wybrane miejsce. Zasłona z młodnika po nawietrznej robi więcej niż metr tkaniny.