Wjazd samochodem do lasu: drogi, szlabany i mandaty

Za wjazd do lasu mandat wynosi do 500 zł, a jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna sięga 5000 zł. Samochodem wolno wjechać tylko drogą publiczną albo drogą leśną oznakowaną drogowskazem dopuszczającym ruch. Kwoty są z kodeksu wykroczeń i kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zasada z art. 29 ustawy o lasach.

Październik, wilgotno pod sosną, sezon na podgrzybki. Auta stoją wciśnięte w linie oddziałowe, przed szlabanami i na poboczach piaszczystych dróg. Nie piszę tego jako prawnik. Piszę jako podleśniczy, który takie mandaty sam wypisuje.

Art. 29, jedno zdanie

Jeśli pytasz, czy można wjechać samochodem do lasu, najpierw czytaj art. 29 ust. 1 ustawy o lasach. Ten przepis mówi, że ruch pojazdem silnikowym, zaprzęgowym i motorowerem w lesie jest dozwolony jedynie drogami publicznymi. Drogami leśnymi wolno jechać tylko wtedy, gdy są oznakowane drogowskazami dopuszczającymi ruch po tych drogach.

Droga leśna też ma swoją definicję. Art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o lasach mówi, że są to drogi położone w lasach, niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Art. 29 ust. 1 nie robi wyjątku dla drogi, która wygląda równo i którą ktoś przed tobą już pojechał.

Droga leśna udostępniona do ruchu musi mieć drogowskaz dopuszczający ruch. Ustawa nie podaje wzoru takiej tablicy. Lasy Państwowe na stronie „Samochód” podają przykłady: kierunek i odległość do miejscowości, ośrodka wypoczynkowego albo parkingu leśnego.

Szlaban nie jest potrzebny

Szlaban nie tworzy zakazu. Zakaz wynika z ustawy. Lasy Państwowe piszą wprost, że na drogach leśnych nie muszą stać szlabany ani znaki zakazujące poruszania się po nich. Zakaz obowiązuje cały rok, nie tylko przy zagrożeniu pożarowym.

Na drodze leśnej znak zakazu nie jest więc tym znakiem, którego trzeba szukać. Ustawa wymaga drogowskazu dopuszczającego ruch. Brak szlabanu nie jest zgodą. Brak znaku zakazu też nie jest zgodą.

Lasy Państwowe radzą przyjąć zasadę, że droga nieoznakowana nie jest dopuszczona do ruchu. W lesie to rozsądne czytanie przepisu. Droga może być potrzebna do wywozu drewna, dojazdu przeciwpożarowego albo pracy w wydzieleniu. Wóz z drewnem nie składa się jak scyzoryk, kiedy ktoś postawi kombi przed szlabanem.

Postój

Art. 29 ust. 2 ustawy o lasach mówi osobno o postoju. Postój pojazdów, o których mowa w ust. 1, na drogach leśnych jest dozwolony wyłącznie w miejscach oznakowanych. Chodzi o pojazdy silnikowe, zaprzęgowe i motorowery z tego przepisu.

Samochód zostawia się na parkingu albo miejscu postojowym. Lasy Państwowe piszą też, żeby nie zostawiać aut przed szlabanami i na poboczach dróg, nawet jeśli droga jest dopuszczona do ruchu, ponieważ utrudnia to jej gospodarcze wykorzystanie. Jo, kierowca potrafi wrócić po kilku godzinach z koszykiem i zdziwić się, że ktoś chciał tędy przejechać.

Przed wyjazdem otwieram mapę mBDL, tę samą, na której szuka się obszarów programu „Zanocuj w lesie”. Regulamin tego programu w pkt 18 powtarza ustawę: nie wjeżdżaj do lasu pojazdem silnikowym, zaprzęgowym ani motorowerem, a samochód zostaw na pobliskim parkingu leśnym albo w innym miejscu do tego wyznaczonym. Resztę regulaminu omawiam w notatce o tym, co w programie wolno.

Kogo zakaz nie dotyczy

Art. 29 ust. 1 ma wyjątek dla inwalidów poruszających się pojazdami przystosowanymi do ich potrzeb. Dalej jest art. 29 ust. 3. Mówi o osobach wykonujących czynności służbowe lub gospodarcze. Lista jest zamknięta, ale nie będę jej tu przepisywał całej.

Są tam między innymi pracownicy nadleśnictw i osoby nadzorujące gospodarkę leśną. Są osoby zwalczające pożary i prowadzące działania ratownicze. Są Siły Zbrojne, funkcjonariusze Straży Granicznej i innych organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny. Przepis obejmuje też osoby wykonujące czynności z zakresu gospodarki łowieckiej, właścicieli pasiek zlokalizowanych na obszarach leśnych, właścicieli lasów we własnych lasach oraz osoby użytkujące grunty rolne położone wśród lasów.

Grzybiarza na tej liście nie ma. Turysty też nie ma. Wędkarza też nie.

Jedna rzecz techniczna. Art. 29 ust. 3 odsyła do ust. 1, czyli do ruchu. Nie wymienia ust. 2 o postoju. Wniosków z tego nie wyciągam.

Quad, motorower, rower, koń

Ustawa o lasach nie ma własnej definicji pojazdu silnikowego, motoroweru ani roweru. Czytam art. 29 przez definicje z prawa o ruchu drogowym, ale to moja lektura przepisu, nie orzeczenie sądu.

Prawo o ruchu drogowym w art. 2 pkt 32 mówi, że pojazd silnikowy to pojazd wyposażony w silnik. Wyjątkiem są motorower, pojazd szynowy, rower, wózek rowerowy, hulajnoga elektryczna, urządzenie transportu osobistego i wózek inwalidzki. Art. 2 pkt 46 definiuje motorower jako pojazd dwu- lub trójkołowy z silnikiem spalinowym do 50 cm³ albo elektrycznym do 4 kW, ograniczony konstrukcyjnie do 45 km/h.

Rower z art. 2 pkt 47 to pojazd o szerokości do 0,9 m, poruszany siłą mięśni. Może mieć pomocniczy napęd elektryczny uruchamiany naciskiem na pedały. Chodzi o zasilanie do 48 V, moc ciągłą do 250 W i spadek mocy do zera po przekroczeniu 25 km/h. Taki rower nie jest w art. 29 ust. 1 wymieniony. Zostają zakazy wstępu z art. 26 i art. 28 ustawy o lasach.

Czy można jeździć quadem po lesie? Quad ma silnik i Lasy Państwowe wymieniają go jako pojazd silnikowy obok samochodu i motocykla. Na drodze publicznej przez las wolno. Na drodze leśnej tylko wtedy, gdy jest dopuszczona drogowskazem.

Mandat za wjazd do lasu

Sankcja nie siedzi w ustawie o lasach. Jest w art. 161 kodeksu wykroczeń, w rozdziale XIX „Szkodnictwo leśne, polne i ogrodowe”. Przepis dotyczy tego, kto nie będąc do tego uprawniony albo bez zgody właściciela lub posiadacza lasu, wjeżdża pojazdem silnikowym, zaprzęgowym lub motorowerem do nienależącego do niego lasu w miejscu niedozwolonym. Obejmuje też pozostawienie takiego pojazdu w lesie w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Kara to grzywna.

Art. 24 § 1 kodeksu wykroczeń daje przed sądem widełki od 20 do 5000 zł. Mandat ma inne granice. Art. 96 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mówi o grzywnie do 500 zł. W przypadku z art. 9 § 1 kodeksu wykroczeń, czyli gdy jeden czyn wyczerpuje znamiona wykroczeń z dwóch lub więcej przepisów, limit to 1000 zł.

Stąd bierze się zamieszanie z kwotą 5000 zł. To górna granica grzywny przed sądem, nie limit mandatu za art. 161. Wyższy limit mandatu do 5000 zł z art. 96 § 1ad kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia dotyczy wykroczeń z art. 82 § 1–3, 4 i 5 kodeksu wykroczeń oraz rozdziału XI kodeksu wykroczeń. Art. 161 jest w rozdziale XIX. Ten wyższy limit go nie obejmuje.

Taryfikator nie ustala stawki za wjazd do lasu. Tabela A rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. wymienia inne artykuły kodeksu wykroczeń, ale art. 161 tam nie ma. Kwotę mandatu w granicach do 500 zł ustala ten, kto mandat nakłada.

Postępowanie mandatowe prowadzi Policja, zgodnie z art. 95 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Inne organy robią to wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Strażnik leśny ma uprawnienie do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego z art. 47 ust. 2 pkt 2 ustawy o lasach. Art. 48 tej ustawy daje takie uprawnienia, w zakresie zwalczania szkodnictwa leśnego, także nadleśniczemu, zastępcy nadleśniczego, inżynierowi nadzoru, leśniczemu i podleśniczemu.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 października 2019 r. wymienia art. 161 na liście wykroczeń, za które strażnik leśny i uprawniony pracownik Służby Leśnej mogą nakładać mandaty. Upoważnienie leśniczemu i podleśniczemu wydaje nadleśniczy, zgodnie z § 3 pkt 2 tego rozporządzenia.

Strażnik leśny ma też prawo legitymować osobę podejrzaną o wykroczenie, na podstawie art. 47 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach. Punkt 3 tego przepisu pozwala mu zatrzymać i skontrolować środek transportu na obszarach leśnych oraz w ich bezpośrednim sąsiedztwie, gdy jest uzasadnione podejrzenie czynu zabronionego. Prawo o ruchu drogowym w art. 129c dopisuje kontrolę ruchu drogowego na terenach lasów wobec kierujących niestosujących się do przepisów lub znaków dotyczących zakazu wjazdu, zatrzymywania się lub postoju.

Mandatu można odmówić. Art. 97 § 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mówi o prawie odmowy. Paragraf 3 nakazuje wskazać wysokość grzywny, zachowanie, czas i miejsce, kwalifikację prawną oraz pouczyć o odmowie i jej skutkach. Przy odmowie organ występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie, zgodnie z art. 99.

Jest też mandat zaoczny. Art. 98 § 1 pkt 3 i § 4 pozwalają go nałożyć, gdy sprawcy nie zastano na miejscu, a nie ma wątpliwości co do jego osoby. Taki mandat zostawia się tak, żeby sprawca mógł go niezwłocznie odebrać, albo doręcza. W lesie znaczy to tyle, że mandat zostaje za wycieraczką. Art. 98 § 5 mówi o terminie 14 dni na zapłatę mandatu zaocznego, a art. 98 § 3 o 7 dniach przy mandacie kredytowanym, liczonych od daty przyjęcia.

Drugi przepis, o który potyka się ten sam kierowca, dotyczy ognia. Opisałem go w notatce o tym, gdzie wolno rozpalić ognisko w lesie.

Czego tu nie ma

Nie ma w przeczytanych przepisach wyjątku na dojazd po grzyby, na ryby ani „tylko na chwilę”. Nie rozstrzygam tu dojazdu do domu albo działki położonej w lesie, odholowania pojazdu, punktów karnych, hulajnóg elektrycznych, parków narodowych ani lasów prywatnych poza tym, co mówi art. 161 kodeksu wykroczeń o braku zgody właściciela lub posiadacza lasu.

Nie podaję też typowej kwoty mandatu. Źródła dają granice: mandat do 500 zł, przy zbiegu do 1000 zł, a przed sądem grzywna 20–5000 zł.

Poza służbą zostawiam auto na parkingu leśnym i idę. Na mokrym piachu ślad opony zostaje długo.